Ο Δημώναξ ήταν
Κύπριος κυνικός φιλόσοφος του 2ου αιώνα μ.Χ., γνωστός για την ασκητική ζωή του
και την ήπια εκδοχή του Κυνισμού. Γεννήθηκε σε πλούσια οικογένεια στην Κύπρο,
μαθήτευσε κοντά σε φιλοσόφους όπως ο Επίκτητος και ο Δημήτριος, και έζησε
κυρίως στην Αθήνα, όπου κέρδισε την εκτίμηση όλων.
Ο Δημώναξ απέρριψε τα πλούτη και υιοθέτησε λιτό τρόπο ζωής, μιμούμενος τον Διογένη μόνο στην περιβολή, ενώ θαύμαζε τον Σωκράτη και τον Αρίστιππο. Κατηγορήθηκε ως άθεος για μη θυσίες στους θεούς και μη μύηση στα Ελευσίνια, αλλά αθωώθηκε με έξυπνη απολογία, συγκρίνοντας τον εαυτό του με τον Σωκράτη. Συγκεκριμένα, ο Δημώναξ κατηγορήθηκε από τους Αθηναίους ως άθεος επειδή αρνιόταν να θυσιάζει στους θεούς και να μυηθεί στα Ελευσίνια Μυστήρια, πρακτικές που θεωρούνταν υποχρεωτικές. Στην απολογία του, με χιούμορ και σοφία, δήλωσε ότι ο ίδιος αποτελεί την καλύτερη θυσία στους θεούς, καθώς ζει μια αγνή, ασκητική ζωή χωρίς αμαρτίες, ακριβώς όπως ο Σωκράτης υπήρξε «θυσία» πριν τον θάνατό του με το κώνειο, καθαρός και δίκαιος. Αυτή η αναφορά στον Σωκράτη, που πέθανε ως μάρτυρας της φιλοσοφίας χωρίς να αμαρτήσει, έπεισε το ακροατήριο για την ακεραιότητα του, οδηγώντας στην αθώωσή του και ενισχύοντας τη φήμη του.
Έζησε σχεδόν 100 χρόνια χωρίς αρρώστια ή
εχθρούς, και πέθανε εκούσια νηστεύοντας σε βαθιά γηρατειά, με δημόσια κηδεία
από τους Αθηναίους.
Δίδασκε την
αυτάρκεια, την απαλλαγή από φόβο και ελπίδα, και τη γαλήνη της ψυχής ως
υπέρτατα αγαθά, θεωρώντας την ψυχή αθάνατη και την ελευθερία προϋπόθεση
ευδαιμονίας. Πίστευε ότι οι νόμοι είναι άχρηστοι και η θεραπεία των λαθών
γίνεται μέσω κατανόησης αιτιών και συγχώρεσης, ενώ η φιλία ήταν για αυτόν το
ανώτατο αγαθό. Ήταν ιλαρός, πειστικός και πρακτικός, βοηθώντας φίλους και
πολίτες χωρίς να κρίνει σκληρά.
Δεν άφησε γραπτά έργα, αλλά ο βίος του από τον Λουκιανό (Δημώνακτος βίος) διασώζει τις ιδέες και ανέκδοτά του, όπως το απόφθεγμα «Μόνον εὐδαίμονα ἔφη τὸν ἐλεύθερον, ἐκεῖνον νομίζω τὸν μήτε ἐλπίζοντά τι μήτε δεδιότα» (μόνο ο ελεύθερος άνθρωπος είναι πραγματικά ευδαίμων, δηλαδή αυτός που δεν ελπίζει σε τίποτα και δεν φοβάται τίποτα). Επηρέασε μεταγενέστερους φιλοσόφους όπως τον Νίκο Καζαντζάκη, ο οποίος παράφρασε το ρητό του αρχαίου φιλοσόφου που υπάρχει σήμερα στον τάφο του ««Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος». Η κληρονομιά του είναι η ήπια κυνική ηθική, η ελευθερία από πάθη και η κοινωνική ωφέλεια.
Χρονολογικά
στοιχεία
Ήκμασε τον 2ο
αιώνα μ.Χ., μαθητεύοντας κοντά σε φιλοσόφους όπως ο Επίκτητος και ο Δημήτριος,
πιθανώς γύρω στο μέσο του αιώνα. Ο βίος του γράφτηκε από τον Λουκιανό (περ.
125-180 μ.Χ.), μαθητή του, υποδηλώνοντας ότι ο Δημώναξ ήταν ενεργός κατά την
εποχή του Λουκιανού στην Αθήνα (μετά το 165 μ.Χ.). Πέθανε υπερήλικας,
αρνούμενος τροφή όταν δεν μπορούσε πλέον να φροντίζει τον εαυτό του.
- Κύπρος: Τόπος γέννησης και καταγωγής
από αριστοκρατική οικογένεια, αλλά απέρριψε τα πλούτη από νεαρή ηλικία.
- Αθήνα: Κύριος τόπος δράσης και
διδασκαλίας, όπου απέκτησε θαυμασμό, αθωώθηκε από κατηγορίες αθεΐας και
πέθανε, με δημόσια κηδεία από τους Αθηναίους.
Δεν υπάρχουν αναφορές σε άλλους τόπους, πέρα από σύντομες επισκέψεις όπως στην Ολυμπία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου