Η ελευθερία της έκφρασης και το ζήτημα της κρατικής χρηματοδότησης (με αφορμή την απόσυρση του λευκώματος της Κυπριακής αποστολής από την Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής Βενετίας 2025)

 

Η ελευθερία του λόγου δεν υπάρχει για να προστατεύει τις απόψεις που μας αρέσουν, αλλά αυτές που μας ενοχλούν.

Ζούμε σε μια εποχή που η ελευθερία έκφρασης θεωρείται κεκτημένο δικαίωμα. Όμως, συχνά βιώνουμε λογοκρισία, υποκρισία και μηδενική ανεκτικότητα σε ό,τι αποκλίνει από τα πιστεύω μας ή από την «πολιτικώς ορθή άποψη», όπως την αντιλαμβανόμαστε. Αν κάτι μάς προκαλεί δυσφορία ή πολιτική αμηχανία, το χαρακτηρίζουμε «τοξικό». Αν δεν συνάδει με το δικό μας αφήγημα, το διαγράφουμε, το «ακυρώνουμε», το σιωπούμε.

Η λογοκρισία του τραγουδιού «Να ‘τανε το ’21» της Σώτιας Τσώτου και του Σταύρου Κουγιουμτζή

Απο την παρουσίαση του μεγάλου δίσκου «Να ‘τανε το ‘21» το 1970. Από αριστερά: Δημήτρης Νικολαϊδης, Γιώργος Νταλάρας, Σταύρος Κουγιουμτζής και Σώτια Τσώτου. Η Σώτια Τσώτου συμμετείχε στον δίσκο με 4 τραγούδια: «Να ‘τανε το ‘21», «Έτσι είν' οι ανθρώποι», «Δώσε μου το χέρι σου» και «Στο καπηλειό».  

Η λογοκρισία του τραγουδιού «Να ‘τανε το ’21» του Σταύρου Κουγιουμτζή και της Σώτιας Τσώτου

Τους στίχους του τραγουδιού «Να ‘τανε το ’21» τους έχει γράψει η Σώτια Τσώτου και την μελοποίηση την έκανε ο Σταύρος Κουγιουμτζής. Το τραγούδι το ερμήνευσαν κατά καιρούς πολλοί τραγουδιστές, όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Κώστας Σμοκοβίτης, ο Δημήτρης Μητροπάνος, κ.α., με την ερμηνεία του Γιώργου Νταλάρα να είναι η πιο γνωστή.

Η Μαύρη Βίβλος του 1821: Ο Γρηγόριος Ε' και άλλοι πατριάρχες, μέσα από τις αντεπαναστατικές τους εγκυκλίους

Το βιβλίο συγκεντρώνει κάποια από τα επίσημα κείμενα της τότε ηγεσίας της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας τα οποία δείχνουν την αντίθεσή της στον ξεσηκωμό και στο ενδεχόμενο επανάστασης των Ελλήνων.

Η προσπάθεια εφησυχασμού των σκλάβων Ελλήνων και η προτροπή τους να παραμείνουν υπό του Σουλτάνου, με το επιχείρημα ότι αυτό ήταν το θέλημα του θεού και ότι αυτό επιτάσσει το χριστιανικό τους καθήκον, ευτυχώς δεν έπεισε το πλήθος αγωνιστών (αναμεσά τους και αρκετοί κληρικοί) που ξεκίνησαν, τελικά την επανάσταση.

Το βιβλίο περιλαμβάνει και πρόλογο του ιστορικού Θάνου Βερέμη που αναλύει συνοπτικά τη σύγκρουση της πνευματικής και κοσμικής εξουσίας και τον ρόλο της Εκκλησίας στην Τουρκοκρατία.

«Ήτανε μια φορά» το λογοκριμένο τραγούδι του Νίκου Ξυλούρη που ακούστηκε πρώτα στην Κύπρο

 

Το 1973 έγινε τηλεοπτική σειρά για το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας Τηλεοράσεως (ΕΙΡΤ)  το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Οι έμποροι των εθνών» σε σκηνοθέσία των Δημήτρη Ποντίκα και Κώστα Φέρρη.

Ως εισαγωγικό τραγούδι, ο Νίκος Ξυλούρης ερμήνευσε για πρώτη φορά το «Ήτανε μια φορά» σε στίχους του Κώστα Φέρρη και σε μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου.

Η λογοκρισία της εποχής όμως, απαγόρευσε την φωνή του Ξυλούρη ο οποίος τότε θεωρείτο σύμβολο αντίστασης κατά της Χούντας. Η παραγωγή της σειράς, μετά από αυτό, αναγκάστηκα, αφαίρεσε τη φωνή του Κρητικού τραγουδιστή και άφησε ως εισαγωγή μόνο το ορχηστικό κομμάτι.  

Λογοκρισία και απαγορεύσεις βιβλίων

Ανδρέας Καπανδρέου

Η λογοκρισία (censorship) υπάρχει σε διάφορες μορφές από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να επικοινωνούν μεταξύ τους. Παρ´ όλο που είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο κάθε άνθρωπος έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να παράγει και να λαμβάνει πληροφορίες χωρίς κανένα περιορισμό, σε καμία χώρα του κόσμου δεν υπάρχει ολοκληρωτική ελευθερία έκφρασης (είτε γραπτού είτε προφορικού λόγου).  Αντίθετα, κάθε χώρα έχει τους δικούς της νόμους ενάντια στο λίβελο, την αισχρολογία, τη βλασφημία, την ανταρσία ενάντια στο κράτος, κλπ. Όλοι οι  προαναφερθέντες νόμοι θέτουν κατά κάποιο τρόπο περιορισμούς στην ελευθερία του λόγου, της έκφρασης και της ελεύθερης επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Φυσικά οι μέθοδοι εφαρμογής της λογοκρισίας αλλάζουν ανάλογα με  τις ιδέες, τις συνήθειες και την ηθική που επικρατεί σε κάθε χώρα και σε κάθε εποχή.

Η περί συνέπειας στάση έναντι στη λογοκρισία

 

Τη ρήση «Διαφωνώ με αυτό που λες αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες», πολύ λίγοι την κατανοούν πραγματικά και ακόμα λιγότεροι μπορούν να την εφαρμόσουν…

 Ένα από τα θέματα που μου κέντρισε το ενδιαφέρον από τα φοιτητικά μου χρόνια, ήταν οι διώξεις βιβλίων και γενικότερα η λογοκρισία που επιβαλλόταν σε διάφορες εποχές από τα κέντρα εξουσίας.

Λογοκρισία υπήρχε από αρχαιοτάτων χρόνων και εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι τις μέρες μας, συγκεκαλυμένη ή μη. Τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά. Θα αναφερθώ ενδεικτικά σε κάποιες τρανταχτές περιπτώσεις σημαντικών βιβλίων που επηρέασαν και κυριολεκτικά άλλαξαν την ιστορία και τον τρόπο σκέψης μας:

Όταν ο Φοίβος Σταυρίδης υπερασπίστηκε τον Παντελή Μηχανικό και μια ιστορία λογοκρισίας

 

Φοίβος Σταυρίδης - Παντελής Μηχανικός

Ο Φοίβος Σταυρίδης (1938-2012) ως άνθρωπος των γραμμάτων και του πολιτισμού, εκτιμούσε την καλή λογοτεχνία και είχε το θάρρος να υπερασπιστεί ακόμα και άτομα – λογοτέχνες με τους οποίους διαφωνούσε ιδεολογικά.

Αυτό έκανε ο Φοίβος και με τον ποιητή Παντελή Μηχανικό (1926-1979) ο οποίος δεν ανήκε στην λεγόμενη «Μακαριακή - Παράταξη» που είχε την εξουσία, μέλη της οποίας θεώρησαν τους στίχους του "εχθρικούς". (Στην πραγματικότητα ο Μηχανικός ήταν ένας αγνός πατριώτης ο οποίος, όπως ο ίδιος δήλωνε, πολιτικά δεν ανήκε πουθενά). 

Συγκεκριμένα ο Φοίβος Σταυρίδης έγραψε το 2008 στο ιστολόγιο RETALIA ET ALIA το οποίο διαχειριζόταν μέχρι τον θάνατό του:

Η τρίτη (και τελευταία) ποιητική συλλογή του Μηχανικού Κατάθεση, μας ξαναθύμισε, όταν κυκλοφόρησε το 1975, ότι υπήρχαν ακόμη στον τόπο φωνές που μπορούσαν να εκφράζουν αγωνιστικότητα πέρα από στερεότυπα συνθήματα όπως το “δεν ξεχνώ” ή αβανταδόρικες αναφορές στον Πενταδάκτυλο. Είχα παρακολουθήσει τους προβληματισμούς του ποιητή κατά την ετοιμασία του βιβλίου για το τυπογραφείο, και πήρα από τον ίδιο ένα αντίτυπο σε πρώτη μορφή (με το ποίημα “Το φονικό της Κίρκης” στη σελίδα 17) όπως επίσης ―στις 4 Δεκεμβρίου 1975― το αντίτυπο της οριστικής έκδοσης (με το ποίημα “Αγαλματοποιός” στη θέση του προηγούμενου).

Στη συνέχεια ο Σταυρίδης περιγράφει την περιπέτεια που είχε η ποιητική συλλογή «Κατάθεση» αφού ενώ αρχικά προτάθηκε από την Επιτροπή Κρατικών Βραβείων για εκδόσεις του 1975 για βράβευση ως το καλύτερο βιβλίο της χρονιάς, μετά από παρέμβαση του τότε Υπουργού Παιδείας [για την ιστορία αναφέρω ότι ήταν ο Χρυσόστομος  Σοφιανός] (ο οποίος έπρεπε να προσυπογράψει την απόφαση της Επιτροπής) θεώρησε ότι το βιβλίο περιείχε πιθανές νύξεις κατά του τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακάριου και ότι δυνατόν να προκαλούσε αντιδράσεις από κύκλους της συμπολίτευσης. Ο Υπουργός ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής και ζήτησε να επαναληφθεί η διαδικασία κρίσης.

"Ελευθερία του λόγου ή αυτοκαταδίκη στη σιωπή" [και το επιχείρημα του Νόαμ Τσόμσκι]. Άρθρο του Δημήτρη Πορτίδη

«Διαφωνώ με αυτό που λες αλλά θα έδινα και τη ζωή μου για να έχεις το δικαίωμα να το λες ελεύθερα.» Αυτή η περίφημη φράση αποδίδεται στον Βολταίρο. Δεν μπορώ να είμαι βέβαιος αν όντως ο Βολταίρος την εξέφρασε αλλά είμαι βέβαιος ότι για να εκφραστεί απαιτείται η ευφυΐα και φαντασία ενός Βολταίρου και, βεβαίως, η αυτοπεποίθηση μιας προσωπικότητας σαν τον Βολταίρο. Διακόσια περίπου χρόνια μετά τον Βολταίρο, τη δεκαετία του 1980 εξελίχθηκε στη Γαλλία η υπόθεση Faurisson.

Ο Robert Faurisson ήταν Γάλλος καθηγητής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Lyon. Είχε αρχίσει να γράφει διάφορα άρθρα με αποκορύφωμα το βιβλίο του Mémoireen défense (1980), στα οποία αρνούνταν το Ολοκαύτωμα.Ο ίδιος ο Faurisson κατηγορήθηκε ως αντισημίτης και νέο-Ναζί και υπέστη διάφορα ως αποτέλεσμα του περιεχομένου των βιβλίων και άρθρων του: εκδιώχθηκε από τη δουλειά του, ξυλοκοπήθηκε, του επιβλήθηκε πρόστιμο και έτυχε χυδαίας κριτικής κυρίως από τη γαλλική διανόηση. Το θέμα μας όμως δεν είναι ο Faurisson και οι ιδέες του, αλλά η στάση του Νόαμ Τσόμσκι στην υπόθεση Faurisson. Ο Τσόμσκι, ως γνωστόν, είναι Αμερικανοεβραίος καθηγητής θεωρητικής Γλωσσολογίας στο MIT στη Βοστώνη και ένας από τους μεγαλύτερους διανοούμενους του 20ού αιώνα. Ανεξαρτήτως αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τις πολιτικές απόψεις του, δεν μπορεί παρά να του αναγνωρίσει σθένος και συνέπεια στον λόγο του, αφού ήταν για δεκαετίες μία από τις λίγες φωνές στις ΗΠΑ που ασκούσε δριμεία και ανηλεή κριτική στην εξωτερική πολιτική της πατρίδας του και όχι μόνο.

“Γεώργιου Γρίβα – Διγενή, Πολιτικά κείμενα 1971 – 1974”: το άγνωστο βιβλίο του στελέχους της ΕΟΚΑ Β Ελευθέριου Κ. Παπαδόπουλου

Το βιβλίο Πολιτικά κείμενα 1971 – 1974 του Γεώργιου Γρίβα – Διγενή είναι  άγνωστο για τους περισσότερους αφού δεν κυκλοφόρησε ποτέ! Κατασχέθηκε ενώ βρισκόταν ακόμα στο τυπογραφείο ενώ λίγες μέρες αργότερα (Ιανουάριος 1977) συνελήφθη και ο επιμελητής - εκδότης του βιβλίου Ελευθέριος (Λευτέρης) Κ. Παπαδόπουλος. Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, ηγετικό στέλεχος της ΕΟΚΑ Β κατηγορήθηκε για ανάμιξή του στο πραξικόπημα της 15^ης Ιουλίου κατά του αρχιεπισκόπου Μακαρίου και αντιμετώπιζε βαρύτατες κατηγορίες.

Μεταξύ άλλων κατηγοριών ήταν και η κατοχή και εκτύπωση στασιαστικών εγγράφων. Τα έγγραφα που επικαλείτο η αστυνομία δεν ήταν τίποτε άλλο από το εν λόγω βιβλίο με τα πολιτικά κείμενα του Γρίβα τα οποία γράφτηκαν κατά την πολυτάραχη περίοδο μεταξύ του 1971 – 1974.

Διώξεις συγγραφέων και βιβλίων με την κατηγορία του αθεϊσμού και της βλασφημίας: Μέρος Β

Μέρος B: Εμμανουήλ Ροΐδης, Γιάνης Κορδάτος, Ηλίας Πετρόπουλος, Σαλμάν Ρουσντί, Μίμης Ανδρουλάκης, Γκέρχαρντ Χάντερερ, Νταν Μπράουν

Ανδρέας Καπανδρέου

(Συγγραφέας – Βιβλιοθηκονόμος)

[Στο Μέρος Α παρουσιάστηκαν οιπεριπτώσεις βιβλίων των: Πρωταγόρα, Πλήθωνα Γεμιστού, Ρήγα Φεραίου Βελεστινλή,Ανδρέα Λασκαράτου, Δαρβίνου, Τεύκρου Ανθία και Νίκου Καζαντζάκη]

Στο Μέρος Β που δημοσιεύτηκε στο  περιοδικό Διόραμα (τχ 29) συνεχίζεται το αφιέρωμα με τους συγγραφείς Εμμανουήλ Ροΐδης, Γιάνης Κορδάτος, Ηλίας Πετρόπουλος, Σαλμάν Ρουσντί (Salman Rushdie), Μίμης Ανδρουλάκης, Γκέρχαρντ Χάντερερ (Gerhard Haderer) και Νταν Μπράουν (Dan Brown).

Διώξεις συγγραφέων και βιβλίων με την κατηγορία του αθεϊσμού και της βλασφημίας: Μέρος Α

Μέρος Α: Πρωταγόρας, Πλήθωνας Γεμιστός, Ρήγας Φεραίος Βελεστινλής, Ανδρέας Λασκαράτος, Δαρβίνος, Τεύκρος Ανθίας, Νίκος Καζαντζάκης

Ανδρέας Καπανδρέου

(Συγγραφέας – Βιβλιοθηκονόμος)

Πρόλογος

Αθεϊσμός ονομάζεται η άρνηση ύπαρξης του - οποιουδήποτε Θεού. Βλασφημία ονομάζεται ο ανόσιος και ασεβής λόγος, στην περίπτωση μας ο γραπτός λόγος, ενάντια στην επικρατούσα άποψη περί Θεού ή άλλων ιερών προσώπων και πραγμάτων.  

Ο αθεϊσμός και η βλασφημία εκφραζόμενες άμεσα ή έμμεσα μέσα από λογοτεχνικά ή επιστημονικά κείμενα προκαλούσαν πάντα, από αρχαιοτάτων χρόνων, την αντίδραση της ηγεσίας της επικρατούσας θρησκευτικής αντίληψης αλλά και μερίδας φανατικών πιστών. 

Ιερά θρησκευτικά βιβλία αποτέλεσαν, σε συνθήκες πολέμου αλλά όχι μόνο,  στόχο από αντίπαλους, αλλά και άλλοθι για διωγμούς. Ενδεικτική είναι η ιστορία κατά την οποία ο  Αβάσης εμίρης Αμρ ιμπν αλ-Ας μετά από εντολή του χαλίφη Ομάρ έκαψε όλα τα βιβλία που κυκλοφορούσαν στο εμιράτο του, επειδή όπως πίστευε δηλητηρίαζαν τις ψυχές των πιστών. Η εκπληκτική δικαιολογία που δόθηκε από τον εμίρη για το κάψιμο αμέτρητων βιβλίων ήταν ότι «το Κοράνι αντικαθιστά όλα τα άλλα βιβλία», έτσι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν τα βιβλία που αμφισβητούν το Κοράνι, για να μην μολύνουν τις ψυχές των πιστών. Σύμφωνα με τον ίδιο, όμως, δεν έπρεπε να υπάρχει και οποιοδήποτε άλλο βιβλίο, έστω και αν συμφωνούσε με το Κοράνι, αφού όλη η αλήθεια ήταν ήδη γραμμένη στο ιερό βιβλίο των μουσουλμάνων[1].

Αφιέρωμα «Διώξεις συγγραφέων και βιβλίων με την κατηγορία του αθεϊσμού και της βλασφημίας» Μέρος Β: (περιοδικό Διόραμα, τχ. 29)

Διμηνιαίο περιοδικό Τεχνών και Πολιτισμού «Διόραμα», τεύχος 29, Μάρτιος-Απρίλιος 2020.

Στο διπλό τεύχος (29) του περιοδικού Διόραμα δημοσιεύεται το δεύτερο μέρος δικού μου αφιερώματος με τίτλο «Διώξεις συγγραφέων και βιβλίων με την κατηγορία του αθεϊσμού και της βλασφημίας». Στο Μέρος Β παρουσιάζονται οι περιπτώσεις των: Εμμανουήλ Ροϊδη, Γιάννη Κορδάτου, Ηλία Πετρόπουλου,  Σαλμάν Ρούσντι, Μίμη Ανδρουλάκη, Γκέρχαρντ Χάντερερ και Νταν Μπράουν.

Στο Μέρος Α (τχ 27-28) παρουσιάστηκαν οι περιπτώσεις των: Πρωταγόρα, Πλήθωνα Γεμιστού, Ρήγα Φεραίου Βελεστινλή, Ανδρέα Λασκαράτου, Δαρβίνου, Τεύκρου Ανθία και Νίκου Καζαντζάκης (σ.55-58).

Οι θεωρίες και τα βιβλία του Δαρβίνου που ανέτρεψαν την κυριαρχούσα επιστημονική γνώση και ξεσήκωσαν θύελλα διαμαρτυριών

Ο Κάρολος Δαρβίνος (Charles Darwin, 1809–1882) ήταν Άγγλος φυσιοδίφης και γεωλόγος.

Ξεκίνησε σπουδές στην Ιατρική Σχολή του Εδιμβούργου αλλά σύντομα τα παράτησε για να ακολουθήσει θεολογικές σπουδές στο Κέιμπριτς με στόχο να γίνει κληρικός.

Το μεγάλο του χόμπι, όμως, ήταν η παρακολούθηση των φυτών, των ζώων και των απολιθωμάτων. Έτσι αποδέχτηκε μια πρόσκληση που του έγινε από το Βασιλικό Ναυτικό, να ταξιδέψει με το καράβι Ιχνηλάτης με στόχο να παρατηρήσει και να καταγράψει την χλωρίδα και την πανίδα ανεξερεύνητων μέχρι τότε χωρών. 

Κατά τη διάρκεια μιας πενταετίας (1831-1836) ο Δαρβίνος είχε την ευκαιρία να ταξιδέψει από την Αγγλία προς τη Νότια Αμερική (Βραζιλία, Αργεντινή, Γη του Πυρός, Χιλή, Νησιά Γκαλαπάγκος) και ακολούθως μέσω του Ειρηνικού Ωκεανού (Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία) και πίσω στην Αγγλία. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού συνέλεξε πολύτιμες  πληροφορίες για νέα είδη της χλωρίδας και πανίδας, αλλά και για τα απολιθώματα που συνάντησε. Όλα αυτά τον βοήθησαν να κατανοήσει και να συλλάβει την θεωρία της φυσικής επιλογής και της εξέλιξης των ειδών.

Οι μπαλάντες του σκόδρου: ένα μυθιστόρημα του Μο Γιαν

Οι μπαλάντες του σκόρδου είναι ένα μυθιστόρημα του Κινέζου συγγραφέα, βραβευμένου με Νόμπελ λογοτεχνίας (2012) Μο Γιαν.

Η υπόθεση του βιβλίου είναι εμπνευσμένη από πραγματικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν κατά την  εξέγερση που πραγματοποιήθηκε το 1987 από τους καλλιεργητές σκοδρου στην επαρχία Παραδείσου. Το βιβλίο είναι επενδυμένο με τους στίχους του Τζανγκ Κου, ενός πλανόδιου τραγουδιστή στην επαρχία του Παραδείσου που αψηφώντας τις Αρχές τραγουδούσε τα γεγονότα της εξέγερσης.

Όταν το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1988 απαγορεύτηκε στην Κίνα λόγω των επαναστατικών μνημάτων που περιέχει.

Ο με σπουδές Βιβλιοθηκονομίας, συγγραφέας ασκούσε το επάγγελμα του στρατιωτικού όταν έγγραψε τις «Μπαλάντες του σκόρδου» και αναγκάστηκε να παραιτηθεί όταν το βιβλίο του απαγορεύτηκε. Προβλήματα με τη λογοκρισία είχε και με άλλα του βιβλία ο Μο Γιαν, αλλά παρά τις προτάσεις που του έγιναν δεν εγκατέλειψε ποτέ την πατρίδα του.

Στην ιστορία που περιγράφει ο συγγραφέας εμφανίζεται και κάποιος στρατιωτικός ο οποίος εμφανίζεται στο δικαστήριο για να υπερασπιστεί τους σκορδοκαλλιεργητές. Τα λόγια του στρατιωτικού θα μπορούσαν να είναι τα λόγια και οι απόψεις του ίδιου του (επίσης στρατιωτικού) συγγραφέα. 

Το βιβλίο μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα αγγλικά το 1995 (The Garlic Ballads).

Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2006 από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Ο Εραστής της Λαίδης Τσάτερλυ του D.H. Lawrence

Penguin, 1960

Το μυθιστόρημα «Lady Chatterley´s Lover» [στα ελληνικά «Ο εραστής της Λαίδης Τσάτερλυ (ή Τσάρελι)»] είναι έργο του Βρετανού συγγραφέα D. H. Lawrence (1885-1930).

Το βιβλίο γράφτηκε μεταξύ των ετών 1926 και 1928 και περιγράφει την παθιασμένη παράνομη ερωτική σχέση μιας αριστοκράτισσας (της  Λαίδης Τσάτερλυ) μαζί με τον υπηρέτη του ανάπηρου άντρα της.

Εξ αιτίας του προκλητικού του περιεχομένου, το οποίο σκανδάλισε την κοινή βρετανική γνώμη, το βιβλίο δεν κατάφερε να εκδοθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρά μόνο το 1960. Προηγουμένως είχε εκδοθεί  στην Ιταλία (1928) καθώς και στη Γαλλία και την Αυστραλία (1929). 

Το 1960 ο Βρετανικός εκδοτικός οίκος Penguin Books αποφάσισε να εκδώσει, για πρώτη φορά, το βιβλίο στο Ηνωμένο Βασίλειο μαζί με όλες τις τολμηρές περιγραφές του. Τότε ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά ο βρετανικός νόμος του 1959 «Περί άσεμνων εκδόσεων» και ο εκδοτικός οίκος κατηγορήθηκε για «προσβολή της δημόσιας αιδούς». Αρκετά αντίτυπα του βιβλίου κατασχέθηκαν από το τυπογραφείο και ο εκδοτικός οίκος Penguin κατηγορήθηκε για καταπάτηση της δημόσιας ηθικής.

Η περιπετειώδης ζωή, οι διώξεις και το έργο του Τεύκρου Ανθία

Ο Τεύκρος Ανθίας σε ξυλογραφία
του Τηλέμαχου Κάνθου

Ο Κύπριος ποιητής Τεύκρος Ανθίας (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Ανδρέα Παύλου Χατζημηνά) γεννήθηκε στο χωριό Κοντέα της επαρχίας Αμμοχώστου το 1903.

Φοίτησε στο Παγκύπριο Ιεροδιδασκαλείο της Λάρνακας (1917-1922) και σπούδασε παιδαγωγικά στην Χοιροκοιτία (1922-1923). 

Εργάστηκε ως δάσκαλος στην Ελλάδα σε σχολεία της Καρύστας, της Σπάρτης και του Σκλαβοχωρίου του νομού Λακωνίας. 

Από το 1927 έζησε για τρία χρόνια στην Αθήνα υπό άθλιες οικονομικές συνθήκες. Το 1930 επέστρεψε στην Κύπρο. Έλαβε μέρος στα Οκτωβριανά του 1930 και οργανώθηκε στο παράνομο Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου (ΚΚΚ).  

Εξαιτίας της δράσης του στο ΚΚΚ συνελήφθη από τις Βρετανικές αρχές του νησιού και εξέτισε συνολικά 18 μήνες στις φυλακές. Για κάποιο χρονικό διάστημα έζησε  υπό περιορισμό στο χωριό του την Κοντέα αλλά και στο απομακρυσμένο χωριό Αντρολύκου της επαρχίας Πάφου.

Όταν αποφυλακίστηκε  έγραψε τις εμπειρίες που είχε σαν φυλακισμένος οι οποίες δημοσιεύτηκαν σε συνέχειες στην εφημερίδα Πρωινή (πρώτη δημοσίευση 11 Φεβρουαρίου 1937). Με την κατάθεσή του αυτή ο συγγραφέας φιλοδοξούσε να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και στο να βοηθήσει ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες κράτησης των φυλακισμένων. Κάνει μάλιστα και συγκεκριμένες εισηγήσεις προς τους αρμοδίους για την άμεση βελτίωση των συνθηκών κράτησης.

Ένα βιβλίο για την κρίση του 1974 στα δικαστήρια – Απαγορεύθηκε η κυκλοφορία του

Ένα βιβλίο το οποίο οδηγήθηκε στις δικαστικές αίθουσες για λόγους πνευματικής ιδιοκτησίας και όχι μόνο. Συγκεκριμένα το βιβλίο βρέθηκε στο επίκεντρο τριών ξεχωριστών δικαστικών υποθέσεων.

Στην πρώτη περίπτωση το βιβλίο του Ανδρέα Κλ. Σοφοκλέους οδηγήθηκε στο δικαστήριο αφού ο συγγραφέας κατηγορήθηκε για  πνευματική κλοπή, ενώ στη δεύτερη περίπτωση ο συγγραφέας του κατέφυγε στο δικαστήριο κατά του εκδοτικού οργανισμού του «Φιλελευθέρου». Η τρίτη φορά που οι ίδιοι πρωταγωνιστές απασχόλησαν την δικαιοσύνη ήταν όταν ο «Φιλελεύθερος» εφεσίβαλε την απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου.

Εγκυκλοπαίδεια «Κύπρος Ιστορία Πολιτισμός» - Δικαστική διαμάχη με το Υπουργείο Παιδείας λόγω δημοσίευσης φωτογραφιών χωρίς άδεια

Θέμα δημιουργήθηκε όταν το Υπουργείο Παιδείας, αυθαίρετα και χωρίς άδεια, χρησιμοποίησε φωτογραφίες που είχαν δημοσιευθεί με την έκδοση της εγκυκλοπαίδειας «Κύπρος Ιστορία Πολιτισμός»  χωρίς να έχει τη σχετική άδεια από τον εκδότη.

Ο Άγγελος Κυριάκου, εκδότης της εγκυκλοπαίδειας που εκδόθηκε το 1987 είχε αγοράσει  τις φωτογραφίες από τον γνωστό φωτογράφο Ζακ Ιακωβιδη.

Όταν ο Κυριάκου διαπίστωσε πως οι φωτογραφίες που αυτός απέκτησε δαπανώντας χρήματα, εκτυπώθηκαν παράτυπα και συμπεριλήφθησαν στις εκδόσεις του Υπουργείου Παιδείας, χωρίς την άδειά του ιδίου ή την άδεια του φωτογράφου, κινήθηκε νομικά εναντίον του Υπουργείου.

Αναδημοσίευση αποσπάσματος του βιβλίου «Ο άγνωστος πόλεμος Αθηνών – Λευκωσίας» σε εφημερίδα και αγωγή κατά της εφημερίδας

Τα πλείστα βιβλία που παρουσιάσθηκαν στην παρούσα στήλη αφορούσαν το κυπριακό δράμα των δεκαετιών 1960 και 1970. Αυτό άλλωστε ήταν και παραμένει το θέμα έντονων διαφωνιών που έχουν τις ρίζες τους στα γεγονότα αυτή της έντονης περιόδου. Το 1989, 15 χρόνια μετά τον τραγικό επίλογο της διένεξης «Μακαριακών» και  «Ενωτικών» ένα βιβλίο του Ανδρέα Αθανασίου, ήταν η αιτία να βρεθεί στο σκαμνί όχι ο συγγραφέας αλλά ο εκδότης μιας εφημερίδας.

Σε αυτή την περίπτωση στο δικαστήριο δεν οδηγήθηκε το βιβλίο για το περιεχόμενο του, αλλά ένα δημοσίευμα της εφημερίδας «Αλήθεια», που γράφτηκε με αφορμή το βιβλίο.

Συγκεκριμένα, ο Ανδρέας Αθανασίου δημοσίευσε το 1989 το βιβλίο του «Ο άγνωστος πόλεμος Αθηνών – Λευκωσίας».
Ο τίτλος του βιβλίου στο εξώφυλλο συνοδευόταν με την εξής περιγραφή: - Το Κυπριακό και οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα - Αντιθέσεις και συγκρούσεις από το 1960 ως το 1974 - Πραξικοπηματικά σχέδια από το Σ. Βενιζέλο στο Δ. Ιωαννίδη - Με πρόσκληση Μακαρίου η μυστική κάθοδος Γρίβα - Αθήνα και Λευκωσία γνώριζαν τα σχέδια εισβολής - Εθνική περιπέτεια για την ανατροπή της χούντας.

Ελένη η Πόρνη: το βιβλίο που έγινε best seller, τηλεοπτική σειρά και κατέληξε στα δικαστήρια

Τα περισσότερα από τα βιβλία  που παρουσιάστηκαν μέχρι σήμερα στην παρούσα στήλη, αφορούσαν την πολιτική και τα ιστορικά γεγονότα  από το 1960 και εντεύθεν. 

Το βιβλίο της Αννίτας Νικολάου «Ελένη η Πόρνη: «Ένας άγγελος στην Κόλαση», που εξετάζουμε σήμερα αποτελεί μια διαφορετική περίπτωση, αφού αφορά ένα μυθιστόρημα (ή βιογραφία).

Η υπόθεση  ξεκαθάρισε στο Δικαστήριο, όπου κατέφυγε η Ελένη Σωκράτους, κατηγορώντας την Αννίτα Νικολάου, ότι έκλεψε την ιστορία της ζωής της και την έκανε μυθιστόρημα χωρίς την συγκατάθεση της ίδιας. . Με τη δικαστική αγωγή που κατέθεσε η Ελένη Σωκράτους ισχυρίστηκε πως το βιβλίο αναφερόταν στην προσωπική της ζωή και βασιζόταν  στις εμπιστευτικές πληροφορίες τις οποίες η ίδια έδωσε στην Αννίτα Νικολάου, στα πλαίσια μιας στενής φιλικής και εμπιστευτικής σχέσης μεταξύ τους, με το πρόσχημα ότι η Νικολάου ήθελε να τη βοηθήσει και στηρίξει συναισθηματικά.