«Το πράσινο ψυγείο και άλλες ιστορίες εσωτερικού χώρου» της Άννας Λύμπουρα Παπαϊωάννου

 

«Το πράσινο ψυγείο και άλλες ιστορίες εσωτερικού χώρου» είναι μια συλλογή με ποιήματα και πεζά της Άννας Λύμπουρα Παπαϊωάννου που εκδόθηκε το 2024 από τις εκδόσεις Αφή. Μέσα από τα κείμενά της η συγγραφέας εξερευνά με ποιητικό και νοσταλγικό τρόπο ανθρώπινα συναισθήματα και θέματα μνήμης και ταυτότητάς.

Πρόκειται για μια προσωπική ποιητική κατάθεση γραμμένη με νοσταλγία, τρυφερότητα αλλά και (σε μερικές περιπτώσεις) με έναν συγκαλυμμένο κυνισμό. Ουσιαστικά είναι μια σειρά ποιητικών «ιστοριών», χωρισμένων σε έξι μέρη, παρά ένα ενιαίο αφηγηματικό κείμενο. Η συγγραφέας στα κείμενά της γράφει υπαινικτικά για τη μνήμη, τον χρόνο και τις ψυχικές μεταπτώσεις.

Ο τίτλος «Το πράσινο ψυγείο» λειτουργεί ως κεντρικό σύμβολο: ένα καθημερινό οικιακό αντικείμενο που μετατρέπεται σε φορέα μνήμης, νοσταλγίας, οικογενειακών ιστοριών και συναισθηματικού φορτίου. Οι «άλλες ιστορίες εσωτερικού χώρου» επεκτείνουν αυτή τη μεταφορά σε άλλα δωμάτια και αντικείμενα, αναδεικνύοντας πώς ο εσωτερικός χώρος αποθηκεύει βιώματα, σχέσεις και προσωπικές ιστορίες, σχεδόν σαν ένα αρχείο της ζωής.

Το βιβλίο ξεχωρίζει για τρία βασικά στοιχεία: τη συντομία, την εικαστική και αισθητική του συνοχή και τη βιωματική βάση της γραφής, ενώ η στοχαστική, συχνά αυτοαναφορική οπτική της ποιήτριας δείχνει μια επίγνωση της σύγχρονης καθημερινότητας, αλλά χωρίς να διολισθαίνει σε ωμή εξομολόγηση ή επιθετικό κοινωνικό σχόλιο.

 

Το βιβλίο φιλοξενεί έργα της ζωγράφου Φλώριας Μούσκου, ενώ τη λογοτεχνική επιμέλεια έχει κάνει η την  ποιήτριας Ευτυχία- Αλεξάνδρα Λουκίδου.

 

Δύο αποσπάσματα από το βιβλίο που ξεχώρισα:

ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ, Η ΕΙΣΒΟΛΗ, ΤΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ, ΟΙ ΒΟΜΒΕΣ, ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΣΤΟΝ ΠΕΝΤΑΔΑΚΤΥΛΟ

«Τὸ πουκάμισο τὸ θαλασσί», τραγουδοῦσε ὁ Νταλάρας ἐκεῖνο τὸ πρωινὸ τῆς Δευτέρας 15 Ἰουλίου στὸ ραδιόφωνο. Τὶς Δευτέρες τὸ βράδυ βλέπαμε στὸ θερινὸ σινεμὰ τῆς γειτονιᾶς καράτε. Περιμέναμε πῶς καὶ πῶς νὰ ἔρθει ἡ Δευτέρα. Αὐτὴ ἡ Δευτέρα ὅμως καλύτερα νὰ μὴν ἐρχόταν ποτέ! «Τὸ πουκάμισο τὸ θαλασσὶ» διακόπηκε. Μιὰ ξερὴ φωνὴ μᾶς ἀνακοίνωσε πὼς ὁ Μακάριος εἶναι νεκρός. Σὲ λίγες μέρες τὸ πουκάμισο βάφτηκε κόκκινο. Ἀπὸ τὴ θάλασσα τῆς Κερύνειας μέχρι τὸ Βαρώσι. Κι ἀπὸ τὸν Πενταδάκτυλο μέχρι τὴ Μόρφου. Καὶ φωτιὲς παντοῦ. Μιὰ ὁλόκληρη ὀροσειρὰ λαμπάδα ἀναμμένη. Βορὰ στὶς φλόγες τοῦ πολέμου καὶ τῆς καταστροφῆς. Καὶ σὰν νὰ μὴν ἔφτανε αὐτό, μετὰ ἔβγαλαν καὶ τὰ σπλάχνα τοῦ Πενταδάκτυλου. Καὶ κάρφωσαν στὰ στήθια του βαριὰ τὴν τούρκικη σημαία. Νὰ μὴν ξεχνοῦμε τὴν κατοχὴ. Νόμισαν πὼς θὰ τὸ συνηθίσουμε, μὰ γελάστηκαν. Συνηθίζεται ἡ κατοχή; Συνηθίζεται ἡ σκλαβιά; Συνηθίζεται τὸ ἔγκλημα; Ὄχι, δὲν συνηθίζεται, μόνο συνεχίζεται. Καὶ δὲν ἀντέχεται!

ΕΠΙΜΥΘΙΟΝ

Κύπρος εἶναι ἡ ἀγάπη καὶ τὸ ὄνειρο καὶ ἡ διάψευση τῶν ἐλπίδων. Οἱ σκληρὲς πραγματικότητες καὶ ἡ ἀλήθεια ποὺ πονᾶ. Οἱ κεραυνοὶ καὶ οἱ ἀστραπὲς ποὺ μᾶς φωτίζουν κι ἂς μᾶς τρομάζουν. Οἱ λίγοι ποὺ τὰ δίνουν ὅλα καὶ οἱ πολλοὶ ποὺ τὰ θέλουν ὅλα. Τὰ θαύματα, ὁρατὰ καὶ ἀόρατα. Κύπρος εἶναι τὸ μαχαλλεπὶ καὶ οἱ ταχινόπιτες καὶ τὸ τριαντάφυλλο μὲ τὴν ἀφρόζα. Τὰ διπλὰ-τριπλὰ σύμφωνα καὶ ἡ ἀσυμφωνία τοῦ γραπτοῦ μὲ τὸν προφορικό. Ἡ βαριὰ προφορὰ κι ἡ ἀκόμα πιὸ βαριὰ κληρονομιά. Κύπρος εἶναι ὁ Σεφέρης καὶ τὰ ἀηδόνια ποὺ ξαγρυπνοῦν στὶς Πλάτρες. Ὁ Μάριος Τόκας καὶ ἡ Ἀννούλα τοῦ χιονιᾶ του. Κύπρος εἶναι Ἑλλάδα, τὰ γιασεμιά, τὸ λασμαρὶ καὶ τ’ ἀνθισμένα παρτέρια στὶς αὐλές. Οἱ φλαοῦνες καὶ τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη». Κύπρος εἶναι οἱ 19 λόγοι νὰ τὴν ἐπισκεφτεῖς καὶ οἱ 74 νὰ μείνεις γιὰ πάντα ἐδῶ. Κύπρος εἶναι ἡ φωτιὰ καὶ τὸ σίδερο καὶ τὰ πυρακτωμένα καλοκαίρια. Ὁ Πενταδάκτυλος, ἡ Κερύνεια, ἡ Ἀμμόχωστος. Οἱ παιδικές μας ἀναμνήσεις, οἱ πρὶν καὶ οἱ μετά. Ἡ γιαγιά μου μὲ τὸ πλουμί της, τὰ κεντήματα καὶ τὴν ἀγάπη ποὺ περίσσευε στὰ κουρασμένα μάτια της. Τὰ ἀναμμένα κεριά, τὰ τάματα κι οἱ προσευχές. Τὰ τρεμάμενα καντήλια καὶ τὰ ἐπιβεβαιωμένα κρούσματα. Ὁ Βασίλης Μιχαηλίδης καὶ ὁ Δημήτρης Λιπέρτης. Ὁ καθαρὸς ἀέρας, τὸ μπλὲ τοῦ πρωινοῦ κι ὁ ροδαλὸς ἀποχαιρετισμὸς τῆς μέρας στὰ ἀμμοβολημένα ἀκρογιάλια. Κύπρος εἶναι τὸ μποτιλιάρισμα καὶ τὸ πνίξιμο στοὺς δρόμους τῆς πρωτεύουσας τὸ πρωί, ἀλλὰ καὶ ἀργὰ τὸ βράδυ. Κύπρος εἶναι τὰ φυλακισμένα μνήματα καὶ οἱ οὐρανοξύστες. Ὁ Μαχαιρᾶς, ὁ Σταυραετός, ὁ Κύκκος, ἡ Παναγία. Κύπρος εἶναι ἡ ἀνεμελιά καὶ ἡ πράσινη γραμμή. Τὸ συρματόπλεγμα καὶ τὰ ΑΛΤ, τὰ ἄνομα ἔθνη κι ὁ ἐθνικισμός, ὁ κομμουνισμός, ὁ διχασμὸς καὶ ὁ δίχως ὅρια ἐφησυχασμός. Καὶ τὰ «Δὲν ξεχνῶ» – χωρὶς τὸ ἀγωνίζομαι. Κύπρος εἶναι τὰ παιδιά μας καὶ τὰ ἐγγόνια μας καὶ οἱ στιγμὲς ἀθωότητας μαζί τους. Καὶ ἄνθρωποι ἀγαπημένοι, παντοῦ. Ἡ εὐγνωμοσύνη γιὰ τὰ πολλὰ μὰ καὶ τὰ λίγα. Τὸ δόσιμο, ἡ ἀγκαλιά, τὸ χαμόγελο, ἡ ἀγάπη, ποὺ ἔρχεται πάντα στὴν ὥρα της. Τὰ ἀναπάντεχα ποὺ συμβαίνουν καὶ τὰ προγραμματισμένα ποὺ δὲν ἔγιναν ποτέ. Ἡ μέριμνα, τὸ ἄγχος, ἡ χαρὰ καὶ ἡ ἀπελπισία. Κι ἡ ἐλπίδα ποὺ ξαναγεννιέται, κι ἂς ἔχει ὑποφέρει τόσο πολύ.

  

Η Άννα Λύμπουρα Παπαϊωάννου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Έγκωμη Λευκωσίας. Το 1980 μετέβη στην Αθήνα για σπουδές στη σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Μετά το πέρας των σπουδών της επέστρεψε στην Κύπρο, με κύρια επαγγελματική ενασχόληση, έως και σήμερα, το τραπεζικό επάγγελμα. Το 2021 απόκτησε τον μεταπτυχιακό τίτλο Μάστερ στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, μετά από φοίτηση ενάμιση έτους στο Μεσογειακό Ινστιτούτο Διεύθυνσης στη Λευκωσία. Παρακολούθησε στη Λεμεσό μαθήματα δημιουργικής γραφής και ανάγνωσης, με εισηγήτρια την ποιήτρια και δοκιμιογράφο Ευτυχία Αλεξάνδρα Λουκίδου. Απότοκο των μαθημάτων αυτών είναι η συλλογική έκδοση με τίτλο «Συν(γ)ραφές», που εκδόθηκε από το «Τεχνοδρόμιο», τον Απρίλιο του 2019 και στην οποία συμμετείχε με τέσσερα ποιήματα.