Δεσποινίς Δυστυχία, του Τσιμάρα Τζανάτου

 

Το «Δεσποινίς Δυστυχία» είναι ένα αφήγημα 56 σελίδων του Έλληνα συγγραφέα Τσιμάρα Τζανάτου (1960-2022), που εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Σοκόλη τον Απρίλιο του 2015.

Το έργο περιγράφει τη ζωή ενός άντρα  — μια αόρατη ζωή χωρίς συναισθήματα, έστω φανερά, χωρίς κάτι ιδιαίτερο, σαν να μην υπάρχει.

Η Δεσποινίς Δυστυχία — μια αλλόκοτη γυναίκα — εισβάλλει στη ζωή του και στη ζωή των γύρω του, σαν θάλασσα που πλημμυρίζει ό,τι βρίσκει μπροστά της. Η Δεσποινίς Δυστυχία λειτουργεί ως ισχυρός μεταφορικός χαρακτήρας που ενσαρκώνει την ανθρώπινη δυστυχία, την αδημονία και την καταστροφική δύναμη που ανατρέπει την ύπαρξη.

Ο Τσιμάρας στήνει την πλοκή του έργου του σε έναν κόσμο γεμάτο παραισθήσεις. Η φράση π.χ. «Οι άνθρωποι θα στερηθούν αίφνης τη βαρύτητά τους, όντας υποχρεωμένοι να μένουν αδιάκοπα δεμένοι κάπου, για να μην εκτιναχθούν σε ανεξέλεγκτα ύψη», αποτυπώνει μια μεταφυσική/συμβολική κρίση: η απώλεια της βαρύτητας (της «βάσης», της σταθερότητας) και η ανάγκη να παραμένουμε δεμένοι για να μην καταστραφούμε.

Στο αφήγημα «Δεσποινίς Δυστυχία», το υγρό στοιχείο (θάλασσα/νερό) λειτουργεί ως κύρια μεταφορά για τη διάλυση της ύπαρξης του πρωταγωνιστή, ενώ γίνεται και συσχέτιση της ιστορίας με τον βιβλικό κατακλυσμό.

Ιδιαίτερη φαίνεται να είναι η σχέση του πρωταγωνιστή με τη γιαγιά του.

«Σίγουρα θα καταγόμαστε από τη θάλασσα, μου έλεγε πάντα η γιαγιά μου, δεν εξηγείται αλλιώς που είναι τόσο αλμυρά τα δάκρυα…»

«Όταν μεγαλώσεις», μου είπε μία μέρα «θα' ρχομαι να ψαρεύω από τα μάτια σου κουτσομούρες μνήμες και χταποδάκια φιλιά!»

Από το οπισθόφυλλο

"ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ": Ένας άνθρωπος. Άντρας. Κάπου στον Κόσμο. Η ζωή του χωρίς κάτι ιδιαίτερο. Σαν να μην υπάρχει. Αόρατη ζωή. Χωρίς συναισθήματα. Φανερά. Διαχειρίζεται πληροφορίες. Από όλο τον Κόσμο. Ενδιάμεσος ο ίδιος, του Κόσμου. Να τον καταγράφει και να τον φανερώνει. Να μην είναι αόρατος. Ο Κόσμος. Ένας Κόσμος που γέρνει. Καταρρέοντας - Και μια γυναίκα. Αλλόκοτη. Εισβάλλει στη ζωή του και στη ζωή των άλλων - γύρω του. Σαν θάλασσα. Που πλημμυρίζει ό,τι σταθερό. Ανατρέποντας τα πάντα. Το όνομά της: Δυστυχία, Δεσποινίς Δυστυχία. Όλα θα μπερδευτούν στο πέρασμά της. Παρόν, μέλλον, παρελθόν. Άνθρωποι. Ζωές. Μνήμες. Ο Κόσμος. Και οι μικρόκοσμοι. Θα συντονιστούν σε ένα τέλος. Οριστικό. Κάτι έρχεται. Κανένας δεν μπορεί να το αποτρέψει.

Τζανάτος, Τσιμάρας. Δεσποινίς Δυστυχία. Αθήνα: Σοκόλης, 2015 (Δ έκδοση).