Η ασθένεια των απαλών πραγμάτων του Αλέξη Σταμάτη

 

Το βιβλίο «Η ασθένεια των απαλών πραγμάτων» του Αλέξη Σταμάτη είναι μια ιδιαίτερη ποιητική συλλογή, που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2025 από την Κάπα Εκδοτική.

Πρόκειται για ένα ποιητικό τρίπτυχο, στο οποίο ο συγγραφέας επιστρέφει στην ποίηση έπειτα από περίπου 25 χρόνια. Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη:

1. Το Πένθος των κβάντων: Η απώλεια, το σώμα, η μνήμη και οι ανθρώπινες σχέσεις προσεγγίζονται μέσα από τη γλώσσα της κβαντικής φυσικής.

2. Το Χαμένο ημερολόγιο του Αρθούρου Ρεμπώ: Ένα φανταστικό ημερολόγιο, με ποιήματα που θα μπορούσε να είχε γράψει ο Ρεμπώ αν δεν είχε εγκαταλείψει την ποίηση. Η δεύτερη ενότητα είναι ίσως η πιο τολμηρή από πλευράς λογοτεχνικής σύλληψης. Ο Σταμάτης συνομιλεί δημιουργικά με τον Αρθούρο Ρεμπώ, τον Γάλλο ποιητή που εγκατέλειψε την ποίηση σε πολύ νεαρή ηλικία. Επινοεί ένα φανταστικό ημερολόγιο, στο οποίο ο Ρεμπώ συνεχίζει να γράφει μέσα από μια υποθετική λογοτεχνική πραγματικότητα. Το εγχείρημα δεν είναι απλώς ένας φόρος τιμής σε έναν μεγάλο ποιητή.Είναι μια άσκηση πάνω στο ερώτημα: Τι θα είχε συμβεί αν μια ζωή είχε ακολουθήσει διαφορετική πορεία; Τι θα μπορούσε να είχε γράψει ο Ρεμπώ; Πώς θα εξελισσόταν η ποιητική του φωνή; Ποια έργα χάθηκαν επειδή ο δημιουργός επέλεξε τη σιωπή;

3. Η Εγκυκλοπαίδεια των όσων δε θα συμβούν: Ένας κόσμος από γεγονότα που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν μέσα μας ως βιωμένες εμπειρίες.

Η Ασθένεια των απαλών πραγμάτων είναι ένα βιβλίο που επιχειρεί να προσεγγίσει όσα συνήθως διαφεύγουν από την άμεση εμπειρία μας: τις λεπτές μετατοπίσεις της ψυχής, τις μνήμες που επιμένουν, τις απουσίες που εξακολουθούν να μας συνοδεύουν και τις ζωές που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ.

Δεν πρόκειται για μια συμβατική ποιητική συλλογή. Ο Αλέξης Σταμάτης οργανώνει ένα σύνθετο, στοχαστικό και βαθιά υπαρξιακό έργο, στο οποίο η ποίηση συνομιλεί με τη φυσική, τη λογοτεχνική παράδοση, τη μνήμη και τη φιλοσοφία.

Η «ασθένεια» μοιάζει να είναι η αδυναμία μας να απαλλαγούμε από όσα μας άγγιξαν βαθιά.

Πριν μάθω να λέω "εγώ" κάτι κινήθηκε μέσα μου.

Ήταν μικρό, αλλά είχε βάρος, σαν φως που ξέρει ότι τελειώνει.

Ίσως ήταν το πρώτο μόριο λύπης που ανέβηκε χωρίς να το καλέσω.

Μια γυναίκα με κρατούσε (μπορεί και να μην ήταν μητέρα).

Το δέρμα της ήταν ζεστό σαν δεδομένο.

Ήμουν πεινασμένος για επαφή, όχι για νόημα.

Και η αφή της - ένα προσωρινό σύμπαν.

Όλα όσα έγιναν μετά ήταν τεκμήρια.

Πριν τη γλώσσα, πριν την ιστορία, ήμουν ήδη

[το αποτέλεσμα μιας απουσίας που δεν είχε ακόμη συντελεστεί.]

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:

Ο Αλέξης Σταμάτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960 και υπήρξε μία από τις πολυσχιδείς παρουσίες της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ενώ πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην αρχιτεκτονική και τον κινηματογράφο στο Λονδίνο.

Η εκπαίδευσή του αυτή είναι ενδιαφέρουσα, καθώς το έργο του συχνά χαρακτηρίζεται από έντονη οπτική αντίληψη, δομική σκέψη και κινηματογραφική αίσθηση. Υπήρξε συγγραφέας με ιδιαίτερα ευρύ δημιουργικό πεδίο: Ποίηση, Μυθιστόρημα, Θέατρο, Δοκίμιο, Αρθρογραφία.

Στο ενεργητικό του περιλαμβάνονται περίπου 35 βιβλία, ενώ έργα του έχουν μεταφραστεί σε εννέα γλώσσες.

Ανάμεσα στα γνωστά μυθιστορήματά του συγκαταλέγονται τα Μπαρ Φλωμπέρ και Βίλα Κομπρέ, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το αυτοβιογραφικό Υπήρξα τόσοι άλλοι.

Θεατρικά του έργα παρουσιάστηκαν σε σημαντικές θεατρικές σκηνές, μεταξύ των οποίων το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης.

Ο Αλέξης Σταμάτης έφυγε από τη ζωή στις 20 Ιουλίου 2026, σε ηλικία 66 ετών. Η συλλογή αυτή, που εκδόθηκε το 2025, απέκτησε έτσι και μια πρόσθετη διάσταση: αποτελεί την τελευταία ποιητική του έκδοση και μια σημαντική στιγμή της δημιουργικής του διαδρομής.